مریم ‌گلی

مریم‌گلی (نام لاتین: Salvia officinalis) گیاهی است چند ساله و علفی، ریشه راست و دارای انشعابات فراوان ساقه راست و ارتفاع آن بین ۸۰-۵۰ سانتی متر می‌باشد. ساقه‌های جوان به رنگ سبز تیره وپوشیده از کرکهای انبوه و خاکستری رنگ است. با افزایش عمر گیاه، ساقه چوبی ور نگ آن قهوه‌ای می‌شود. برگها بلند ونیزه‌ای شکل می‌باشند. برگهای پایینی دارای دمبرگ بلند هستند در حالی که برگهای قسمت فوقانی ساقه، دمبرگ کوتاهی دارند. سطح فوقانی و تحتانی برگها پوشیده از کرکهای ظریف می‌باشد.گلها به رنگ بنفش متمایل به آبی، صورتی یا سفید و به صورت مجتمع در قسمت فوقانی ساقه‌ها روی چرخه‌های مخصوصی مشاهده می‌شوند.روی هرچرخه ۸-۵ گل وجود دارد میوه فندقه و به رنگ قهوه‌ای روشن یا تیره‌است. قطر تاج گیاه حدود ۵۵ سانتی متر است. وزن هزار دانه ۶۱/۵۵ گرم و طول دوره جوانه زنی ۱۲ روز می‌باشد.این گیاه از راسته لب‌گلی‌ها (Lamiales) و تیره نعنائیان (Lamiaceae) است.

نیازهای اکولوژیکی پرورش مریم گلی باید در زمینهای اصلاح شده، قابل نفوذ، حاصلخیز و نسبتا” مرطوب صورت گیرد. بهترین رشد آن در خاکهای رسی غنی و زهکش دار صورت می‌گیردو اراضی رو به آفتاب را ترجیح می‌دهد. گیاهی است مدیترانه‌ای که در طول رویش به گرما و هوای خشک نیازدارد. مقاومت آن بر گرما زیاد است. این گیاه در زمستان در دمای پایین تر از ۱۵- درجه سانتیگراد دچار سرمازدگی شده و طی ۶-۵ روز خشک می‌شود. هوای گرم وخاکهایی با بافت متوسط که حاوی مقادیر مناسبی ترکیبات کلسیم باشند برای آن مناسب است. و در افزایش مواد موثره نقش زیادی دارد.خاکهای شنی و فقیر از عناصر غذایی، مناطق سرد و رطوبت فراوان از عوامل محدود کننده رشد این گیاه هستند. محدوده pH خاک برای کشت مریم گلی ۲/۸-۹/۴ است که pH مناسب آن ۴/۶ می‌باشد. این گیاه ۷-۵ سال عمر می‌کند و تا ۴ سال بازدهی اقتصادی دارد. بذور در درجه حرارت ۱۵-۱۲ سانتی گراد شروع به رویش می‌کنند.

ترکیبات شیمیائی : اسانس ( توژان حدود ۵۰درصد)، مواد تلخ و دی ترپن ، فلاو نوئید ،اسیدهای فنو لیک ،تانن

مصارف محلی: درمان تشنج ، دردهای مفصلی و سر گیجه و میگرن، کاهش دهنده قند خون و لرزش اندامها، برای بی نظمی قاعدگی و دردهای قاعدگی و ترشحات زنانگی بسیار نافع است

خواص دارویی و موارد مصرف این گیاه دارای خواص ضد عفونی کننده، قابض، ضد نفخ، کاهش دهنده قند خون می‌باشد. پراکنش در آمریکا، روسیه و ایتالیا در سطوح بزرگ کشت می‌شود.

مرزنگوش (مرزنجوش)

مرزنگوش
نحوه استفاده : مزاج :گرم و خشک است
خواص : مزاج :گرم و خشک است .
خاصیت :لطیف ، بازکن و گدازنده .روغن مرزنگوش گرمی می دهد و مسهل است و تند مزاج .
آرایش:آب مرزنگوش را در ابزار حجامت می ریزند و بعد از حجامت بر پوست می مالند سپیدی هایی که از برش تیغ حجامت بوجود آمده از بین می رود .
خشکیده مرزنگوش را با عسل مخلوط کنند و بر پوست بمالند لکه های سیاه خونی و لکه های سبز رنگ خونی را بر می دارد و به ویژه برای زدودن لکه های خونی زیر چشم بسیار مفید است .
ورم و جوش :بر ورم بلغمی بمالند مفید است .
مفاصل :در مرهم موم و روغن گل مفید است و پیچش مفاصل را علاج می کند .درد پشت و بیخ ران را تسکین می دهد .با عسل علاج خستگی است.
روغن مرزنگوش فلج را چه آن فلجی که گردن را به سوی عقب کج می کند و چه غیر آن باشد مداوا می کند .
سر :راه بندان مغز را باز می کند ، سردرد عادی یا سودایی ، رطوبت باد متراکم ، چاره اش با مرزنگوش است .
قطره هایی از آن را در گوش بچکانند درد گوش آرام می گیرد . فتیله را به روغن آن آغشته کنند و در گوش بمالند گوش را از گرفتگی می رهاند .
اندام های غذا :آب پز مرزنگوش در علاج استسقا سودمند است .
اندام های دفعی :آب پز آن داروی بی اختیاری ادرار و پیچش و درد روده است . روغنش گرمی بخش و نرمی بخش است و در بهم آمدن دهانه زهدان که در راه حقنه شدن است مفید است .
زهرها :با سرکه باشد پادزهر نیش کژدم است .

مارچوبه

مارچوبه Asparagus مارچوبه گیاهی است علفی و چند ساله که ارتفاع آن تا چند متر می‌رسد و دارای شاخه‌های نسبتاً چوبی و صاف می‌باشد. مارچوبه به‌صورت وحشی در اکثر نقاط دنیا می‌روید برگ‌های آن فلسی شکل بوده که از کنار آنها شاخه‌هائی باریک و دراز و سبز رنگ به‌صورت دسته‌های ۳ تا ۸ تائی خارج می‌شود‌. به‌علت زیبا بودن این گیاه را به‌صورت تزئینی در باغچه‌ها می‌کارند مار‌چوبه را در اوایل پائیز می‌چینند‌. این گیاه از قدیم‌الایام مورد استفاده بشر بوده است و حتی در اهرام ثلاثه مصر نقاشی‌هائی وجود دارد که مارچوبه را نشان می‌دهد. مارچوبه را می‌توان به‌صورت مختلف مصرف کرد. باید مارچوبه را با کمی آب و حرارات کم در ظرف‌های ضد زنگ پخت و تقریباً نیمه خام آن را برداشت‌. آب مارچوبه را دور نریزید و از آن برای سوپ استفاده کنید زیرا دارای ویتامین و املاح می‌باشد‌. وقتی‌که مارچوبه می‌خرید دقت کنید تازه باشد‌. شاخه‌های مارچوبه تازه راست و نرم بوده و نوک ‌آن نباید باز شده باشد و اگر فلس‌های نوک آن باز باشد نشانه‌ این است که گیاه مدت زیادی مانده و کهنه شده است‌. ترکیبات شیمیائی: مارچوبه دارای آسپاراژین ف کونی فرین، اینوزیت، تانن، اسدی گالیک، آسپاراگوز، و اسید سوکسی نیک می‌باشد دانه آن دارای ۱۵ درصد مواد روغنی می‌باشد این روغن زرد مایل به قرمز است‌. درصد مواد موجود در مارچوبه به‌صورت زیر است: آب ۹۰ گرم پروتئین ۲/۵ گرم چربی ۰/۲ گرم مواد نشاسته‌ای ۴/۲ گرم کلسیم ۲۲ میلی گرم فسفر ۶۰ میلی گرم آهن ۱/۱ میلی گرم سدیم ۲ میلی گرم پتاسیم ۲۷۵ میلی گرم ویتامین آ ۹۰۰ واحد ویتامین ب ۱ ۰/۲ میلی گرم ویتامین ب ۲ ۰/۲ میلی گرم ویتامین ب ۳ ۱/۵ میلی گرم ویتامین ث ۳۵ میلی گرم خواص داروئی: از نظر طب قدیم ایران مارچوبه گرم و خشک است بنابراین آنهائی که سرد مزاج هستند باید آن را با عسل بخورند و آنهائی که گرم مزاج هستند باید آنرا با سرکه بخورند. مارچوبه گیاهی است ادرارآور و دارای خواص زیادی است. ۱) خوردن آن دید چشم را تقویت می‌کند. ۲) برای تقویت نیروی جنسی مفید است. ۳) ضعف مثانه را برطرف می‌کند. ۴) برای تقویت قلب مفید است. ۵) ملین است و یبوست را برطرف می‌کند. ۶) تب‌بر است. ۷) مارچوبه به‌علت داشتن کلروفیل خونساز است و کسانی‌که کم‌خون هستند باید از آن استفاده کنند. ۸) مارچوبه به ساختن گلبول‌های قرمز خون کمک می‌کند. طرز استفاده: برای نگاهداری مارچوبه آن را در پارچه‌های مرطوب ببندید و در یخچال قرار دهید زیرا گرما و خشکی آن را از بین می‌برد. مارچوبه را نیز می‌توان در سالاد ریخت و یا از آن سوپ تهیه کرد. مورد دیگر استفاده از مارچوبه غیر از پختن آن به‌صورت دم کرده آن است. دم کرده مارچوبه را به این صورت تهیه کنید: چند شاخه مارچوبه را در داخل یک لیتر آبجوش بریزید و مقدری هم رازیانه و جعفری به آن اضافه کنید و بگذارید مدت پنج دقیقه دم بکشد‌. از این دم کرده به مقدار دو تا سه فنجان در روز برای تسکین و آرامش قلب استفاده کنید. مضرات: مارچوبه را نباید آنهائی که مبتلا به ورم مجاری ادرار هستند و یا اشخاص عصبی مصرف کنند. مارچوبه همچنین برای مبتلایان به رماتیسم و سنگ کلیه خوب نیست.

انجمن درمانگران ایران

لوبیا

لوبیا Kidney bean

لوبیا گیاهی است از تیره بقولات، علفی و بالارونده که به‌ دور درختان و گیاهان دیگر می‌پیچد. برگ‌های آن سبز رنگ، پهن، بزرگ و نوک تیز است که شامل سه برگچه به‌ شکل قلب می‌باشد. گل‌های آن سفید مایل به زرد یا بنفش و میوه آن باریک و غلاف مانند است که دانه‌های لوبیا در آن قرار دارد. از پوست و دانه‌های لوبیا هنگامی‌که لوبیا سبز است استفاده می‌شود که به‌نام لوبیای سبز معروف است ولی هنگامی‌که پوست غلف سفت می‌شود دانه‌های داخل آن به‌صورت لوبیای خشک که به رنگ قرمز یا سفید می‌باشد مورد استفاده غذائی قرار می‌گیرد.

ترکیبات شیمیائی:
در صد گرم لوبیای سبز مواد زیر موجود است:

آب ۹۲ گرم
پروتئین ۱/۶ گرم
چربی ۰/۲ گرم
مواد نشاسته‌ای ۴/۵ گرم
سدیم ۴ میلی گرم
پتاسیم ۱۵۰ میلی گرم
کلسیم ۵۰ میلی گرم
فسفر ۳۵ میلی گرم
آهن ۰/۶میلی گرم
ویتامین آ ۵۴۰ واحد
ویتامین ب ۱ ۰/۱۶ میلی گرم
ویتامین ب ۲ ۰/۱ میلی گرم
ویتامین ب ۳ ۰/۵ میلی گرم
ویتامین ث ۱۵ میلی گرم
اینوزیت ۰/۷۵ میلی گرم
ساکارز ۱/۵ گرم

در صد گرم لوبیای خشک مواد زیر موجود است،

آب ۱۰ گرم
پروتئین ۲۲ گرم
چربی ۱/۵ گرم
سدیم ۱۵ میلی گرم
پتاسیم ۱ گرم
کلسیم ۱۳۰ میلی گرم
فسفر ۴۲۰ میلی گرم
آهن ۷ میلی گرم
ویتامین آ ۲۰ واحد
ویتامین ب ۱ ۰/۵۵ میلی گرم
ویتامین ب ۲ ۰/۲ میلی گرم
ویتامین ب ۳ ۲/۴ میلی گرم

برگ‌های لوبیا دارای ماده‌ای به‌نام آلان توئین می‌باشد.

خواص داروئی:
لوبیا قرمز از نظر طب قدیم ایران گرم و تر است و لوبیای سفید معتدل است.

۱) ادرار‌آور است و حجم ادرار را زیاد می‌کند.
۲) درمان‌کننده بیماری‌های دستگاه ادراری است.
۳) سنگ کلیه را برطرف می‌کند.
۴) سینه و ریه را نرم می‌کند.
۵) آب را از بدن خارج می‌سازد.
۶) لوبیای سبز مقوی قلب است.
۷) نیروی جنسی را تحریک می‌کند.
۸) قاعده‌آور است.
۹) کلسترول خون را پائین می‌آورد.
۱۰) ضد سرطان است.
۱۱) برای رفع بیماری‌های قلبی مفید است.
۱۲) به‌دلیل داشتن مقدار زیادی الیاف روده‌ها را تمیز می‌کند.
۱۳) فشار خون را پائین می‌آورد.
۱۴) یبوست را برطرف می‌کند.
۱۵) در استعمال خارجی آرد لوبیا را خیمر کرده و روی زخم‌های اگزما بگذارید تا آنها را التیام دهد.

طرز استفاده:
جوشانده: مقدار ۳۰ گرم لوبیای خشک را در یک لیتر آب جوش ریخته و بگذارید ده دقیقه بجوشد سپس آن را صاف کرده و یک فنجان قبل از هر غذا بنوشید.

لوبیای پخته: لوبیا را در آب ریخته و بجوشانید تا کاملا پخته و نرم شود و به مقدار یک فنجان در روز بخورید برای جلوگیری از نفخ معده می‌توان لوبیا را با خردل، زیتون و آبلیمو مصرف کرد.

سوپ لوبیا: از نظر داشتن مواد پروتئینی و الیاف بسیار مفید است. سوپ لوبیا را با جعفری و گشنیز و هویج بپزید.

مضرات:
لوبیا به‌علت داشتن پروتیئن برای اشخاصی که مبتلا به بیماری نقرس بوده و اسید اوریک خونشان بالا است مناسب نیست. ضمناً لوبیا به‌دلیل اینکه گاز زیادی در معده و روده تولید می‌کند باید به مقدار کم استفاده شود و همچنین با طریقه پخت مناسب آن را قابل هضم کرد. بدین منظور باید لوبیا را بعد از شستن در آب گرم ریخته و به مدت چند ساعت بگذارید خیس بخورد سپس آب آن را دور ریخته، ‌آب تازه روی آن بریزید و بپزید.

سویا

لوبیای سویا Soy bean
سویا قرن‌ها است که غذای مردم آسیا مخصوصاً چین بوده است و چینی‌ها آن را همراه با برنج به‌عنوان غذای اصلی خود مصرف می‌کنند.
ایالات متحده آمریکا بزرگترین تولید کننده سویا می‌باشد و تقریباً دو سوم محصول کل دنیا را تولید می‌کند. سویا در ایران به‌نام (لوبیا روغنی)، ‌(لوبیا چینی) سویا و دانه سویا معروف است.
سویا گیاهی است یکساله دارای ساقه پرشاخه، برگ‌های آن بیضی، نوک تیز و سبز رنگ می‌باشد. میوه آن شبیه لوبیا است که در هر غلاف آن سه تا پنج دانه جدا از یکدیگر وجود دارد. رنگ دانه سویا بر حسب انواع مختلف متفاوت است و به رنگ‌های زرد، سفید، ‌سیاه، خاکستری و خالدار دیده می‌شود.
دانه سویا به بزرگی یک نخود کمی مسطح و گرد است. دانه سیاه سویا بیشتر در طب گیاهی مصرف دارد ولی از دانه زرد رنگ آن بیشتر برای روغن‌گیری استفاده می‌کنند. سویا به‌علت داشتن پروتئین و مواد مغذی در تغذیه انسان به‌کار می‌رود.
سویا از چین به نقاط دیگر دنیا راه یافته است و به‌طور وحشی در آن کشور وجود دارد.
سویا در حدود ۳۵۰۰ نوع مختلف دارد که هر کدام آب و هوای مخصوصی را می‌خواهد.

ترکیبات شیمیائی:
سویا از نظر ویتامین‌های گروه B بسیار غنی است و دارای مقداری ویتامین‌های C,D,E,K و کمی کاروتن می‌باشد. سویا همچنین دارای کلروفیل و آنتی‌بیوتیکی به‌نام کاناوالین نیز هست.
دانشمندان موفق شده‌اند که از لوبیای سویا یک نوع آنتی‌بیوتیک ارزان‌قیمت تهیه کنند که مورومیکس نامیده می‌شود و باکتری‌های مضر روده را از بین می‌برد‌.
جدول زیر مواد موجود در صد گرم دانه خشک و رسیده، جوانه سویا، شیر سویا و سبوس سویا را نشان می‌دهد:

دانه خشک جوانه سویا شیر سویا سوس سویا

آب ۱۰ گرم ۸۶ گرم ۹۲/۵ گرم ۶۲/۸گرم

پروتئین ۳۴ گرم ۶ گرم ۳/۴ گرم ۵/۶ گرم

چربی ۱۷/۷ گرم ۱/۴ گرم ۱/۵ گرم ۱/۳ گرم

مواد نشاسته‌ای ۲۹ گرم ۴/۷ گرم ۲/۲ گرم ۹/۵ گرم

کلسیم ۲۲۶ میلی‌گرم ۴۸ میلی‌گرم ۲۰ میلی‌گرم ۸۲ میلی‌گرم

فسفر ۵۵۰ میلی‌گرم ۶۷ میلی‌گرم ۴۸ میلی‌گرم ۱۰۴ میلی‌گرم

آهن ۸/۴ میلی‌گرم ۱ میلی‌گرم ۰/۸ میلی‌گرم ۴/۸ میلی‌گرم

ویتامین آ ۸۰ واحد ۸۰واحد ۴۰ واحد ۷۳۲۰ واحد

ویتامین ب ۱ ۱/۱ میلی‌گرم ۰/۲۵ میلی‌گرم ۰/۸ میلی‌گرم ۰/۰۲ میلی‌گرم

ویتامین ب ۲ ۰/۳ میلی‌گرم ۰/۲ میلی‌گرم ۰/۰۳ میلی‌گرم ۰/۲۵ میلی‌گرم

ویتامین ب ۳ ۲/۲ میلی‌گرم ۰/۸ میلی‌گرم ۰/۲ میلی‌گرم ۰/۴ میلی‌گرم

همانطور که گفته شد سویا از نظر مواد پروتئینی بسیار قوی است و در کشورهای فقیر از آن به‌عنوان جانشین گوشت استفاده می‌کنند. در جدول زیر سویا با گوشت مقایسه شده است:

سویا گوشت گاو

آب ۹/۸۷% ۷۴%
پروتئین ۳۶/۶۷% ۲۳/۷۴%
چربی ۱۷% ۲/۳%
پتاسیم ۳/۱% ۵۴%
اسید فسفریک ۱/۴۷% ۶۶%

بنابراین همانطور که در جدول بالا دیده می‌شود مقدار پروتئین سویا ۱/۵ برابر گوشت گاو می‌باشد و منبعی
غنی از پروتئین است. برای درست کردن شیر سویا، دانه سویا را له کرده و به مدت ۲۴ ساعت تحت تأثیر آب قرار می‌دهند سپس آنرا صاف می‌کنند و بدین ترتیب نوشابه‌ای مانند شیر به‌دست می آید که منبع غذائی خوبی است که می‌توان به‌جای شیر گاو مصرف کرد.
روغن سویا که از فشدرن دانه‌های له شده سویا به‌دست می‌آید رنگ زرد مایل به قرمز دارد و دارای بوی مخصوصی شبیه بوی لوبیا است و در حرارت ۱۵ درجه منجمد می‌شود ولی درجه حرارت معمولی حالت روان دارد.

خواص داروئی:
۱) سویا مقوی و بادشکن است.
۲) دانه سویا، مدر، تب بر و ضد سم است.
۳) در چین دانه سویا را به‌عنوان ضد سم مصرف می‌کنند.
۴) شیر سویا غذای مفیدی برای کودکان است.
۵) نان سویا برای مبتلایان به بیماری قند بسیار مناسب است زیرا اولاً ارزش غذائی زیادی درد ثانیاً مواد نشاسته‌ای که تبدیل به قند می‌شود در آن کم است.
۶) دانه‌های سبز سویا را له کرده و به‌صورت پماد درآورید این پماد برای زخم‌های آبله و سایر زخم‌ها مفید است همچنین برای رفع التهاب و قرمزی پای بچه‌ها که در اثر ادرار به‌وجود آمده مفید است.
۷) سویا برای مبتلایان به نقرس و رماتیسم و اشخاص ضعیف‌البنیه بسیار مفید است.
۸) سوس سویا برای تحریک اشتها به‌کار می‌رود.
۹) سوس سویا را برای از بین بردن بوی گوشت به‌کار می‌برند
۱۰) سوس سویا را به غذاهائی که تردید دارید سالم باشد بزنید سم آنرا خنثی می‌کند.
۱۱) سوس سویا ملین،‌ خنک‌کننده و ضد سم است.
۱۲) اگر زن حامله در معرض خطر سقط جنین باشد به او سوس سویا بدهید.
۱۳) اگر ادرار کسی به خون آلوده است سوس سویا درمان آن است.
۱۴) سوس سویا برای سوختگی پوست مفید است.
۱۵) فرآورده‌های سویا برای پیشگیری سرطان مفید است.
۱۶) سویا به فعالیت روده‌ها و دفع منظم سموم کمک می‌کند.
۱۷) سویا مقدار تری‌گلیسیدر خون را پائین می‌آورد.
۱۸) برای تمیز کردن شریان‌ها از فرآورده‌های سویا استفاده کنید حتی مبتلا به شرائین و در معرض خطر قلبی هستند اگر از سویا استفاده کنند و گوشت را از برنامه غذائی خود حذف کنند به‌زودی شریان‌های آنها تمیز و جوان خواهد بود.
۱۹) سویا سنگ کیسه صفرا را شکسته و خارج می‌سازد و اگر از فرآورده‌های سویا استفاده کنید در بدن شما سنگ کیسه صفرا تولید نخواهد شد اگر سنگ کیسه صفرا دارید رژیم خود را به سویا تغییر دهید.
۲۰) سویا برای سلامت روده بزرگ و تنظیم تخلیه و دفع مواد زائد بسیار مفید است.
۲۱) سویا مؤثر برای درمان سرطان کولون است.
۲۲) سویا از سرطان سینه جلوگیری می‌کند.
۲۳) سویا منبع غنی هورمون استروژن است بنابراین می‌توان جانشین هورمون‌های مصنوعی در دوران یائسگی باشد. پس خانم‌ها در دوران یائسگی بهتر است از فرآورده‌های سویا استفاده کنند.

طرز استفاده:
فرآورده‌های سویا زیاد است و بسته به نوع سلیقه می‌توانید از آنها استفاده کنید مانند شیر سویا ، شیر بریده سویا، دانه سویا ،‌بلغور سویا، سویای بو داده، ‌پروتئین سویا، سوس سویا، سویای تخمیر شده، ‌جوانه سویا و غیره.

مضرات:
مضرات خاصی برای آن بیان نشده است.